روش‌های پرداخت بدون کارت (حضوری و غیر‌حضوری)

با پیشرفت فناوری و تغییرات فرهنگی، روش‌های پرداخت در ایران نیز به سرعت در حال تکامل هستند. در سال‌های اخیر، روند پرداخت‌های بدون کارت حضوری و غیر حضوری به شدت افزایش یافته است؛ در همین راستا فناوری‌هایی نوآورانه ایجاد و بستری برای استفاده از این روش صورت پذیرفته‌است. این روش‌ها علاوه بر لذت مدرن بودن، صرفه‌جویی در زمان و راحتی بیشتری را به کاربران ارائه می‌دهند. در این مقاله از سری مقالات اصطلاحات تجارت الکترونیک، به بررسی روش‌های مختلف پرداخت بدون کارت در ایران و همچنین به مزایا و معایب هر یک از این روش‌ها می‌پردازیم.

  پرداخت با استفاده از اپلیکیشن‌های موبایل

تعریف و توضیح:

با افزایش کاربران گوشی‌های هوشمند، اپلیکیشن‌های پرداخت موبایل به یکی از روش‌های محبوب پرداخت تبدیل شده‌اند. پرداخت با اپلیکیشن‌های موبایلی، یعنی استفاده از تلفن هوشمند برای انجام تراکنش‌های مالی به جای پول نقد یا کارت بانکی؛ که با استفاده از آنها بر اساس قوانین مربوط به هر کشور، می‌توان انتقال وجه یا دیگر کارهای بانکی را انجام داد. درواقع کاربران می‌توانند با دانلود اپلیکیشن‌های مختلف مانند تاپ، آپ و... به راحتی و به صورت غیرحضوری هزینه‌ها را پرداخت کنند.

مزایا:

← سادگی و سرعت: به راحتی می‌توان برای پرداخت‌های روزمره از این اپلیکیشن‌ها استفاده کرد.

← امکان پیگیری تراکنش‌ها: کاربران می‌توانند سوابق تراکنش‌های خود را به راحتی بررسی کنند.

معایب:

← نیاز به اینترنت: برای استفاده از این اپلیکیشن‌ها، دسترسی به اینترنت الزامی است.

← مشکلات امنیتی: برای حفاظت از اطلاعات مالی، کاربران باید دقت بیشتری داشته باشند.

  پرداخت با کد QR(پروژه کهربا)

تعریف و توضیح:

پرداخت با کد QR یکی از روش‌های نوین است که در آن کاربر با اسکن کد QR فروشنده توسط گوشی هوشمند، مبلغ مورد نظر را پرداخت می‌کند. این روش در ایران بعد از رونمایی از پروژه‌ی کهربا که مبتنی بر پرداخت به وسلیه qrکد و بر پایه nfc  است، به خصوص در مغازه‌ها و فروشگاه‌ها به سرعت در حال گسترش است. لازم به ذکر است این پروژه بر روی کارتخوان‌های تجارت الکترونیک پارسیان، چه کارتخوان‌های امانی و چه خرید کارتخوان‌ برقرار است و با ورود به سوپر اپلیکیشن تاپ و انتخاب گزینه‌ی مربوط به پرداخت کهربایی می‌توان این نوع پرداخت را انتخاب کرد.

مزایا:

← سرعت بالا در انجام تراکنش: کاربر با یک اسکن ساده می‌تواند پرداخت را انجام دهد.

← کاهش نیاز به پول نقد: این روش از نیاز به حمل و نقل پول نقد جلوگیری می‌کند.

معایب:

← نیاز به تکنولوژی: هر دو طرف (فروشنده و خریدار) باید نرم‌افزار مربوطه را داشته باشند.

← دقت در اسکن: اگر کد QR به درستی اسکن نشود، ممکن است مشکلاتی ایجاد شود یا فرآینذ پرداخت خیلی طولانی شود. 

  پرداخت با استفاده از درگاه‌های اینترنتی

تعریف و توضیح:

درگاه‌های پرداخت اینترنتی، به کاربران این امکان را می‌دهند که به صورت آنلاین و بدون کارت فیزیکی، اقدام به خرید کنند. این روش به ویژه در خریدهای اینترنتی و آنلاین رایج است.

مزایا:

← راحتی در خرید: کاربران می‌توانند بدون نیاز به خروج از منزل، خریدهای خود را انجام دهند.

← تنوع در انتخاب محصولات: قابلیت انتخاب از میان موارد متعدد در فروشگاه‌های آنلاین.

معایب:

← از دست رفتن امنیت اطلاعات: کاربران باید احتیاط کنند تا اطلاعات حساب بانکی‌شان فاش نشود.

← برخی فروشگاه‌ها نیاز به ثبت‌نام دارند: ممکن است کاربر برای خرید از برخی وب‌سایت‌ها نیاز به ثبت‌نام داشته باشد.

  موبایل‌پی

تعریف و توضیح:

موبایل‌پی یکی از روش‌های جدید و نوآورانه است که علاوه بر پرداخت‌های مستقیم، امکان دریافت و اشتراک اقدامات مالی را نیز فراهم می‌کند. کاربران می‌توانند با استفاده از شماره موبایل خود مثلا به دوستان و آشنایان پول انتقال دهند.

مزایا:

← سادگی انتقال وجه: تنها با یک شماره موبایل می‌توانید انتقال وجه را انجام دهید.

← عدم نیاز به اطلاعات بانکی: این امر باعث افزایش امنیت و راحتی می‌شود.

معایب:

← محدودیت تراکنش‌ها: ممکن است برای تراکنش‌های بزرگ نیاز به روش‌های دیگر باشد.

← دسترس‌پذیری در همه جا: موبایل‌پی ممکن است در برخی مناطق هنوز جا نیفتاده باشد.

  پرداخت با استفاده از پیامک

تعریف و توضیح:

در این روش، کاربران می‌توانند با ارسال پیامک به یک شماره مشخص، مبلغی را پرداخت کنند. این روش برای پرداخت‌های ساده و کوچک مناسب است.

مزایا:

← دسترس‌پذیری گسترده: کاربران می‌توانند بدون نیاز به اینترنت و تنها با استفاده از تلفن همراه خود به پرداخت بپردازند.

← سادگی در انجام تراکنش: ارسال یک پیامک ساده و بدون پیچیدگی به راحتی می‌تواند به پرداخت منجر شود.

معایب:

← محدودیت در نوع تراکنش‌ها: این روش برای تراکنش‌های بزرگ ممکن است مناسب نباشد و به طور عمده برای پرداخت‌های کوچک و روزمره استفاده شود.

← زمان‌بر بودن: ممکن است پردازش تراکنش‌ها از طریق پیامک زمان بیشتری نسبت به دیگر روش‌ها ببرد.

  پرداخت با کیف پول‌های الکترونیکی

تعریف و توضیح:

کیف پول‌های الکترونیکی به کاربران این امکان را می‌دهند که پول‌های خود را به صورت دیجیتالی ذخیره و با استفاده از اپلیکیشن‌ها به راحتی پرداخت کنند.

مزایا:

← مدیریت آسان مالی: کاربران می‌توانند به راحتی موجودی کیف پول خود را مشاهده و مدیریت کنند.

← خدمات متنوع: کیف پول‌ها معمولا خدمات متنوعی مانند انتقال وجه، خرید آنلاین و پرداخت در فروشگاه‌ها را ارائه می‌دهند.

معایب:

← نیاز به تأمین امنیت: کاربران باید از کیف پول‌های معتبر استفاده کنند و اطلاعات خود را به درستی محافظت کنند.

← معامله‌های محدود: برخی کیف پول‌ها فقط با فروشگاه‌های خاصی همکاری دارند و در نتیجه نمی‌توانند در تمامی مکان‌ها مورد استفاده قرار گیرند.

  مقایسه روش‌های پرداخت

در زیر، مقایسه‌ای از روش‌های مختلف پرداخت بدون کارت در ایران ارائه شده است:

← اپلیکیشن‌های موبایل: سرعت بسیار سریع، امنیت بالا و کارآیی بسیار راحت دارد.

← درگاه‌های اینترنتی: سرعت بالا، امنیت متوسط و کارآیی بسیار راحت دارد.

← موبایل‌پی: سرعت سریع، امنیت بالا و کارآیی بسیار راحت دارد.

← پرداخت پیامکی: سرعت متوسط، امنیت متوسط و کارآیی راحت دارد.

← کیف‌پول الکترونیکی: سرعت سریع، امنیت بالا و کارآیی بسیار راحتی دارد.

  سخن پایانی:

روش‌های پرداخت بدون کارت حضوری و غیر حضوری در ایران به عنوان راهکارهایی برای تسهیل پرداخت‌ها در جوامع رو به توسعه و دیجیتالی شدن، نقش حیاتی دارند. با ظهور فناوری‌های نوین، انتظار می‌رود که این روش‌ها به مرور زمان جذاب‌تر و کاربردی‌تر شوند؛ به عنوان مثال می‌توان از پروژه کهربا نام برد. با این حال، در انتخاب روش پرداخت مناسب، کاربران باید به فاکتورهایی همچون امنیت، هزینه و راحتی توجه ویژه‌ای داشته باشند.

با توجه به پیشرفت‌های صورت گرفته در زمینه پرداخت‌های غیرحضوری، به نظر می‌رسد که آینده پرداخت‌های بدون کارت در ایران روشن و امیدوارکننده باشد. اما برای بهبود بیشتر این سیستم، نیاز به فرهنگ‌سازی، آموزش و افزایش اعتماد کاربران به این روش‌ها وجود دارد.

پرسش‌های متداول

کدام یک از روش‌های پرداخت بدون کارت در ایران امن‌تر است؟ روش‌هایی مانندموبایل‌پی و کیف پول‌های الکترونیکی به دلیل رمزنگاری و امنیتی که ارائه می‌دهند، از امن‌ترین گزینه‌ها به حساب می‌آیند.

آیا برای استفاده از اپلیکیشن‌های پرداخت نیازی به اینترنت دارم؟ بله، برای استفاده از اکثر اپلیکیشن‌های پرداخت، دسترسی به اینترنت الزامی است. تنها روش‌هایی که به اینترنت نیاز ندارند، روش‌های پرداخت پیامکی هستند.

آیا می‌توانم از کد QR برای پرداخت در فروشگاه‌ها استفاده کنم؟ بله، بسیاری از فروشگاه‌ها این امکان را فراهم کرده‌اند که با اسکن کد QR، مبالغ مورد نظر را پرداخت کنید.

آیا هزینه‌ای برای استفاده از درگاه‌های پرداخت اینترنتی وجود دارد؟ بله، معمولاً درگاه‌های پرداخت اینترنتی هزینه‌هایی مانند کارمزد برای تراکنش‌ها دارند که بسته به خدمات ارائه شده متغیر است.

آیا می‌توانم با استفاده از کیف پول‌های الکترونیکی به دوستانم پول منتقل کنم؟ بله، بیشتر کیف پول‌های الکترونیکی این امکان را فراهم می‌کنند که کاربران به راحتی و تنها با استفاده از شماره همراه، وجهی را به دوستان و آشنایان منتقل کنند.