تحول اعتباری در تجارت الکترونیک پارسیان؛ کلید مهار نکول در لندتک چیست؟

صنعت لندتک و اعتبارپردازی دیجیتال در ایران، مسیر پرفراز و نشیبی را پشت سر گذاشته است. در این میان، معاونت مالی-اعتباری شرکت تجارت الکترونیک پارسیان توانسته با بازطراحی ساختار خود و توسعه چهار محصول کلیدی، بزرگ‌ترین برندهای تجاری و ارگان‌های دولتی کشور را به شبکه پرداخت خود متصل کند؛ تحولی که حاصل انتقال تجربیات از اکوسیستم‌های مختلف به یکی از بزرگ‌ترین مجموعه‌های فین‌تک کشور است.

به گزارش روابط عمومی شرکت تجارت الکترونیک پارسیان(تاپ)، در سال ۱۴۰۳ واحد مالی اعتباری شرکت تجارت الکترونیک پارسیان از زیرمجموعه مدیریت گردشگری خارج شد و به‌عنوان یک معاونت مستقل و تخصصی به فعالیت خود ادامه داد. مصطفی زینالی، مدیر توسعه پذیرندگان تجاری تاپ در گفت‌وگو با دیده‌بان، با اشاره به آغاز این مسیر می‌گوید: «در ابتدا بستر خدمات اعتباری عمدتاً در حوزه کیف پول برای خدماتی چون پرداخت قبض و خرید شارژ بود، اما با برنامه‌ریزی جامع، توانستیم قابلیت‌ها و زیرساخت‌های فنی اعتباری متناسب با نیازهای امروز اکوسیستم را توسعه دهیم.»

توسعه قابلیت‌های فنی؛ از BNPL چهارقسطی تا «پرداخت ترکیبی»

اپلیکیشن «تاپ» دو قابلیت کلیدی را به زیرساخت اعتباری خود افزوده است:

پرداخت اعتباری چهارقسطی (BNPL): مدلی اقتصادی که نرخ گردش پول در مخزن اعتباری را برای سودآوری به بیش از سه بار در سال می‌رساند.

قابلیت پرداخت خرد (ترکیبی): زینالی درباره جزئیات این قابلیت تشریح می‌کند: «پیش از این اگر کاربر ۱۰ میلیون تومان اعتبار داشت، نمی‌توانست کالایی به ارزش ۱۰ میلیون و یک‌هزار تومان بخرد. اکنون با اضافه شدن قابلیت پرداخت خرد، کاربر سقف اعتبار خود را مصرف کرده و مابقی مبلغ را به‌صورت آنلاین و هم‌زمان از کارت بانکی خود پرداخت می‌کند.»

اتصال تاپ به بزرگ‌ترین شبکه پذیرندگان و ارگان‌های کشوری

یکی از شاخص‌ترین دستاوردهای معاونت مالی-اعتباری تجارت الکترونیک پارسیان طی دو سال اخیر، اتصال به بزرگ‌ترین هاب‌های تجاری و ارگان‌های دارنده اعتبار در کشور است. در حال حاضر برندهای بزرگی نظیر دیجی‌کالا، اسنپ، تپسی، اکالا، شهروند و هایپرمی در شبکه پذیرندگان تاپ فعال هستند. در سمت دارندگی اعتبار نیز ارگان‌های عظیمی مانند شرکت ملی نفت و هلدینگ خلیج فارس از خدمات اعتباری و کارتی این مجموعه استفاده می‌کنند.

مسئولیت اجتماعی (CSR)؛ از کیف پول «برکت» تا حمل‌ونقل توان‌یابان

به گفته زینالی، بخش مسئولیت اجتماعی سازمانی در تاپ صرفاً یک اقدام نمادین یا تبلیغاتی نیست، بلکه زیرساخت‌های فنی فین‌تک (مانند کیف پول دیجیتال، زیرساخت‌های بانکی و شبکه پذیرندگان) به‌عنوان یک بازوی اجرایی قدرتمند در خدمت پروژه‌های کلان حمایتی و ملی کشور قرار گرفته‌اند:

پروژه «کیف پول برکت» (کمک به آسیب‌دیده جنگ رمضان):

در گذشته فرآیند صدور، ثبت‌نام و ارسال کارت‌های فیزیکی یا بن‌کارت برای خانوارها بسیار زمان‌بر بود و توزیع کمک‌ها را با تأخیر مواجه می‌کرد. تاپ با حذف کامل کارت فیزیکی، کیف پول اختصاصی «برکت» را روی اپلیکیشن خود ایجاد کرد.

منابع مالی این طرح از دو کانال کمک بلاعوض بنیاد برکت و تسهیلات بانکی کم‌بهره (وام ۶۰ ماهه با کارمزد ۴ درصد) تأمین و در ولت کاربر تجمیع شد. برای هدایت هوشمند منابع، این کیف پول به صورت انحصاری به شبکه تأمین‌کنندگان لوازم خانگی ایرانی (مانند انتخاب و گلدیران) و پلتفرم‌های آنلاین (دیجی‌کالا و باسلام) متصل شده است. تاکنون بیش از ۴ هزار خانوار از این طریق خرید خود را انجام داده‌اند و خدمات آن در نزدیک به ۱,۰۰۰ نقطه حضوری و ۱۰ وب‌سایت بزرگ کشوری فعال است.

پروژه «تسهیلات حمل‌ونقل توان‌یابان»:

این طرح با همکاری سازمان بهزیستی و وزارت رفاه برای حمایت از افراد دارای معلولیت شدید و خیلی شدید (به‌ویژه جامعـه نابینایان) به ثمر رسیده است. تاپ با پیشنهاد اصلاح رویه قبلی (تخصیص بودجه‌های ناچیز سفر به جای هزینه‌های روزمره)، اعتبار حمایتی را در قالب تگ اختصاصی روی اپلیکیشن فعال کرد تا کاربران بتوانند مستقیم در سرویس‌های تاکسی اینترنتی اسنپ و تپسی از آن استفاده کنند. این طرح استقلال حرکتی و کیفیت زندگی ۱۰۰ هزار معلول در کشور را به شکل چشمگیری ارتقا داده است.

«نرخ نکول» و خلاء رگولاتوری؛ چالش بزرگ اکوسیستم لندتک

مدیر توسعه پذیرندگان تجاری تاپ بزرگ‌ترین مانع رشد صنعت اعتبارپردازی در کشور را «نرخ نکول» یا عدم بازپرداخت اقساط از سوی کاربران می‌داند.

زینالی با اشاره به تجربیات گذشته و خلاءهای قانونی موجود می‌گوید: «در گذشته نرخ نکول در برخی پلتفرم‌های خرید اعتباری تا ۲۸ درصد نیز می‌رسید؛ عددی که هر کسب‌وکاری را نابود می‌کند.»

وی راهکار اساسی این معضل را ورود جدی رگولاتور (بانک مرکزی و شاپرک) می‌داند. به باور زینالی، اگر رگولاتور به فراهم‌کنندگان اعتباری معتبر اجازه اتصال متمرکز به حساب‌های بانکی مشتری (Direct Debit) را بدهد تا در صورت عدم پرداخت، امکان برداشت خودکار بدهی فراهم شود، ریسک نکول به حداقل رسیده و رغبت بانک‌ها برای تأمین مالی طرح‌های لندتک جهش چشمگیری خواهد داشت.

چشم‌انداز آینده؛ اعتبارسنجی با هوش مصنوعی و کارت‌های متصل به رمزارز

زینالی برنامه‌های توسعه‌ای تاپ را در دو محور موازی برای آینده تشریح می‌کند:

الگوریتم‌های رفتارسنجی و اعتبارسنجی (Credit Scoring): استفاده از کلان‌داده‌ها (Big Data) برای تحلیل دقیق رفتار خرید کاربران در روزها و ساعت‌های مختلف هفته، جهت بهینه‌سازی مدل‌های تصمیم‌گیری اعتباری و سنجش ریسک.

نوآوری در نسل جدید کارت‌ها: طراحی و پیاده‌سازی کارت‌های نوین متصل به موجودی کیف پول‌های رمزارزی تا کاربران بتوانند به‌صورت آنی، با تبدیل دارایی رمزارزی خود روی کارتخوان‌های فروشگاهی (POS) خرید انجام دهند.